เนื่องจากเขตเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีฐานะสำคัญทางยุทธศาสตร์ เพราะตั้งอยู่ในจุดศูนย์กลางของทวีปเอเชีย ทวีปโอเชียเนีย มหาสมุทรอินเดีย และมหาสมุทรแปซิฟิก เป็นศูนย์กลางการขนส่งที่สำคัญทางทะเลและทางอากาศของโลก เมื่อวันที่ 7 ธันวาคมปี 1941 ทหารญี่ปุ่นลอบโจมตีหน่วยเรือรบทหารสหรัฐประจำท่าเรือเพิร์ลฮาร์เบอร์ นำไปสู่สงครามมหาสมุทรแปซิฟิก ต่อมาได้ยึดครองเขตเอเชียตะวันออกอย่างรวดเร็วภายในเวลาสั้นๆ ไม่ถึงครึ่งปี
ศาสตราจารย์โจว หย่งเซิง จากศูนย์วิจัยความสัมพันธ์ระหว่างประเทศของสถาบันการศึกษาทางการทูตแห่งประเทศจีนเห็นว่า การที่ญี่ปุ่นรุกรานเขตเอเชียตะวันออกเฉียงใต้นั้น มีสาเหตุหลายอย่าง ซึ่งรวมถึงสาเหตุด้านยุทธศาสตร์เชิงโลก ด้านการที่จะรวมตัวกับทหารเยอรมันและอิตาลีที่ตะวันออกกลาง ตลอดจนเพื่อยึดครองทรัพยากรทางยุทธศาสตร์ และความต้องการทางยุทโธปกรณ์เป็นต้น
การรุกรานเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จึงเป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์ของญี่ปุ่น โดยในระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 ทหารญี่ปุ่นได้กำหนดแผนการรบไปสู่ทิศเหนือ ทิศตะวันตก และทิศใต้ ซึ่งการเดินทัพสู่ทิศใต้ก็คือจะยึดครองเขตเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และเขตมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงใต้ ศาสตราจารย์โจว หย่งเซิง เห็นว่า การที่ญี่ปุ่นรุกรานเอเชียตะวันออกเฉียงใต้นั้นมีวัตถุประสงค์ยาวไกล เขากล่าวว่า "มองจากแง่มุมสถานการณ์ทั่วโลก ญี่ปุ่นอยากจะยึดครองเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เพื่อจัดตั้งวงศ์ไพบูลย์มหาเอเชียบูรพาที่ว่า ส่วนการเดินทัพไปสู่ทิศตะวันออกคือเพื่อต่อสู้กับสหรัฐฯ ในเขตแปซิฟิก ทิศตะวันตกคือโจมตีและยึดครองอินเดีย ต่อจากนั้น ก็จะรวมตัวกับทหารเยอรมันและอิตาลีที่เขตตะวันออกกลาง บังคับให้อังกฤษต้องยอมจำนน แล้วโจมตีสหรัฐฯ อย่างเต็มกำลัง นี่ก็คือแผนยุทธศาสตร์ยาวไกลของญี่ปุ่น"
การรุกรานเอเชียตะวันออกของญี่ปุ่นนั้นยังเพื่อแย่งชิงทรัพยากรทางทหารด้วย เพราะเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีทรัพยากรธรรมชาติอุดมสมบูรณ์ เช่น น้ำมันดิบ ยางพารา ธัญญาหาร และแร่เป็นต้น ขณะเดียวกัน เขตนี้ยังมีทรัพยากรด้านกำลังคนถึง 150 ล้านคนในสมัยนั้น
ถ้าวิจัยอย่างลุ่มลึกจะพบว่า ลัทธิทหารนิยมและลัทธิฟาสซิสต์เป็นต้นเหตุที่ญี่ปุ่นก่อสงครามรุกรานในยุคร่วมสมัย นายจาง เสวียกัง รองผู้อำนวยการศูนย์วิจัยเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ของสถาบันการวิจัยความสัมพันธ์ระหว่างประเทศในสมัยปัจจุบันแห่งประเทศจีนเห็นว่า ในยุคร่วมสมัย ญี่ปุ่นรุกรานประเทศและเขตแคว้นอื่นๆ เพื่อขยายอิทธิพลของตนด้วยความสำเร็จเรื่อยๆ และเพิ่มกำลังของประเทศด้วยการกดดันเขตอานานิคมอย่างไม่ขาดสาย ทำให้ญี่ปุ่นมีความทะเยอทะยานมากขึ้นอย่างรวดเร็ว และทำให้ลัทธิทหารนิยมของตนต้องล้มเหลวไปในที่สุด
Yim/Ldan
