เมืองจิ่งเต๋อเจิ้นเป็นแหล่งผลิตเครื่องเคลือบดินเผามาแต่ดั้งเดิมของจีน และมีชื่อเสียงโด่งดังด้วยเครื่องเคลือบดินเผาตั้งแต่สมัยราชวงศ์ถังและซ่ง และเครื่องถ้วยชามที่ใช้กันในพระราชวังต้องสั่งซื้อจากจิ่งเต๋อเจิ้นโดยเฉพาะ เล่ากันว่า ในอดีต จิ่งเต๋อเจิ้นเป็นตำบลเล็กๆ มีชื่อเรียก "ชางหนัน" ตั้งแต่ปีคศ. 1004 จักรพรรดิจิ่ง เต่อ แห่งราชวงศ์ซ้องเหนือสั่งให้เปิดศูนย์การค้าผลิตภัณฑ์เครื่องเคลือบดินเผาขึ้นที่ตำบลนี้ หลังจากนั้น ตำบลชางหนันเปลี่ยนชื่อเป็น จิ่งเต๋อเจิ้น ภาษาจีน"เจิ้น"แปลว่า ตำบล

ทั้งนี้ เพราะว่า ดินในบริเวณเมืองจิ่งเต๋อเจิ้นเป็นดินคุณภาพดี เหมาะสำหรับทำเป็นเครื่องเคลือบ นักธรณีวิทยาชาวเยอรมนีที่ชื่อ ริชโธเฟน Richthofen เคยไปสำรวจที่จิ่งเต๋อเจิ้นเมื่อปีคศ.1869 แล้วเขียนหนังสือเกี่ยวกับจีนเล่มหนึ่ง โดยระบุว่า ดินกาวลิน(kaolin)มาจากเนินเขากาวหลิ่งบริเวณเมืองจิ่งเต๋อเจิ้นเป็นดินผสมดินข้าวเจ้ากับดินข้าวเหนียว ซึ่งเป็นวัตถุดิบที่สำคัญที่สุดในการทำเครื่องเคลือบดินเผา

ดินกาวลิน(kaolin)เป็นชื่อดินทางวิชาการตามมาตรฐานสากล ตั้งแต่สมัยราชวงศ์ซ้องเหนือ เครื่องเคลือบดินเผาของจิ่งเต๋อเจิ้นเริ่มส่งออกไปยังญี่ปุ่น เกาหลี เวียดนาม และผ่านประเทศอาหรับไปยังยุโรป ซึ่งแต่ละชิ้นต่างมีลายพิมพ์สถานที่ผลิตว่า ชางหนันชื่อเดิมของจิ่งเต๋อเจิ้น ภาษาอังกฤษเขียนเป็น China

ภาษาฝรั่งเศสจะเขียนเป็น Chine แต่ออกเสียงเป็น China เหมือนกัน หลังจากนั้นฝรั่งจึงเรียกประเทศจีนว่า China อันหมายถึงเครื่องถ้วยชามที่มาจากจีน ตั้งแต่นั้นมา จิ่งเต่อเจิ้นก็กลายเป็นศูนย์กลางการผลิตและจำหน่ายเครื่องเคลือบดินเผาที่มีชื่อเสียงดังที่สุดในจีนและในโลก ผลิตภัณฑ์เครื่องเคลือบดินเผาของจิ่งเต๋อเจิ้นส่งออกไปทั่วโลก เมืองนี้จึงกลายเป็นประวัติศาสตร์ของจีนไปด้วย (เพลง)

จิ่งเต่อเจิ้น ตั้งอยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของมณฑลเจียงซีซึ่งทิศตะวันออกจดมณฑลฝูเจี้ยน ทางตะวันตกจดมณฑลหูหนาน ทางใต้จดมณฑลกว่างตง ปัจจุบันมีประชากรประมาณ 1.6 ล้านคน ส่วนใหญ่สืบทอดงานหัตถกรรมจากบรรพบุรุษอย่างเหนียวแน่นและยังคงสร้างชื่อเสียงมาจนถึงทุกวันนี้

หากเป็นเมืองไทยอาจจะเรียกว่าว่า"โถทำมือ" นั่นคืองานปั้นด้วยมือ ภาษาไทยเรียกว่าหัตถกรรม ซึ่งผมเคยได้ยินเรื่องชามสังคโลกที่มาจากเมืองจีนสมัยพ่อขุนรามคำแหงเป็นกษัตริย์สุโขทัยหรือเมื่อกว่า 800 ปีมาแล้ว แต่ประวัติเครื่องเคลือบดินเผาที่มีลายครามสวยงามของเมืองจิ่งเต๋อเจิ้นมีมายาวนานถึง 1700 ปีแล้ว

ดิฉันเคยไปเมืองจิ่งเต๋อเจิ้น ที่นี่ตกแต่งด้วยเครื่องเคลือบดินเผาไม่ว่าจะเป็นถนนหนทาง บริเวณกำแพง สองข้างถนน โคมไฟ รูปปั้นประติมากรรม และภาพฝาผนังดูสวยงามไปทั้งเมือง ที่สะดุดตาที่สุดคือ มีตัวมังกรขนาดยักษ์ทำด้วยเครื่องเคลือบดินเผาสีสันสวยงาม แวววาว ดูวิจิตรตระการตายิ่งตั้งตระหง่านอยู่ที่ใจกลางเมือง

นอกจากนี้ เมื่อไปเที่ยวเมืองนี้ สถานที่พลาดไม่ได้คือ พิพิธภัณฑ์เครื่องเคลือบดินเผา สถานที่ให้ความรู้เกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของเครื่องเคลือบดินเผาและขั้นตอนการผลิต ตั้งแต่การนวดดิน วิธีปั้น การออกแบบแม่พิมพ์ ฝีมือลงสีลวดลาย การควบคุมความร้อนของไฟ ซึ่งแต่ละขั้นตอนต้องมีเทคนิค และเคล็ดลับในการทำ ซึ่งเป็นเทคนิคฝีมือที่ครูอาจารย์ไม่สอนและบรรพบุรุษไม่ได้บอกเป็นภาษา ต้องอาศัยประสบการณ์ของตนเอง

ผู้ที่เข้าชมจะได้เปิดโลกทรรศน์แห่งถ้วย โถ โอ ชาม จาน ช้อน ไห ตั้งแต่สมัยโบราณจวบจนปัจจุบัน และสามารถมีส่วนร่วมในการผลิต ซึ่งมีห้องสาธิตและอนุญาตให้ผู้ชมซื้อดินและลงมือทำเอง บรรยากาศสนุกสนานมาก เป็นโอกาสเรียนรู้เคล็ดลับการผลิตเครื่องเคลือบดินเผา แต่เสียดายมาก เพราะวันที่ดิฉันไปนั้นติดงานไม่มีเวลาไปทดลอง เพราะต้องเข้าแถวยาวรอนานมากค่ะ

ความงามของเครื่องเคลือบดินเผาที่นี่ เริ่มจากถูกปั้นออกมาจากจิตวิญญาณของราชวงศ์ซ้อง ต่อมาได้รับการผสมผสานด้วยความเป็นธรรมชาติจากศิลปะของราชวงศ์หยวนและดึงเอาสีครามในราชวงศ์หมิงมาสอดใส่ แต้มแต่งด้วยสีสันแห่งความโรแมนติกในราชวงศ์ชิง มาถึงปัจจุบันกลายเป็นศิลปะร่วมสมัยของจีนอย่างกลมกลืน

นอกจากนี้ ภายในพิพิธภัณฑ์ยังมีการแสดงดนตรีคลาสสิกที่บรรเลงด้วยเครื่องดนตรีที่ทำจากดินเผาทั้งหมด ซึ่งหาฟังได้ยากยิ่ง ผู้เล่นดนตรีเป็นหญิงสาวหน้าตาสดใส 10 คน สวมชุดผ้าไหมจีนโบราณ เสียงดนตรีไพเราะเพราะพริ้งรื่นหูน่าฟังเหลือเกิน

ถ้าหลับตาฟัง คงนึกภาพไม่ออกว่า เครื่องดนตรีหน้าตาเป็นอย่างไร และไม่น่าเชื่อว่า เครื่องดนตรีเหล่านี้จะทำจากดินเผา นอกจากดนตรีจีนโบราณแล้ว ยังมีดนตรีสากลด้วย ถ้าคุณผู้ฟังไปเมืองจิ่งเต๋อเจิ้นอย่าลืมไปเที่ยวชมพิพิธภัณฑ์เครื่องเคลือบดินเผานะครับ ไม่เสียเที่ยวแน่นอน