เมื่อเร็วๆ นี้ เว็บไซด์นิตยสารเดอะ ดิปโลแมท (The Diplomat Magazine) ที่ตั้งสำนักงานใหญ่ที่กรุงโตเกียว ออกบทความที่เขียนโดยนายสตีเฟน ออร์ลินส์ (Stephen Orlins) ชาวอเมริกันที่เป็นประธานคณะกรรมการความสัมพันธ์สหรัฐฯ – จีน ในหัวข้อ " 45 ปีแถลงการณ์เซี่ยงไฮ้ - ผลสำเร็จทางการทูตสำคัญของสหรัฐอเมริกา" โดยระบุว่า เมื่อเทียบนโยบายการต่างประเทศที่สหรัฐฯ ใช้อยู่ในเอเชียใต้ ตะวันออกกลางและทวีปอเมริกาใต้แล้ว ก็สามารถที่จะเห็นถึงผลสำเร็จของ "แถลงการณ์เซี่ยงไฮ้" ที่นำมาซึ่งสันติภาพ ความเจริญรุ่งเรืองและการเติบโตของกำลังการผลิต นับเป็นตัวอย่างสำคัญของการชัยชนะทางการทูตของสหรัฐฯ ดังนั้น การกระทำที่ท้าทายนโยบายที่ให้บริการชาวสหรัฐฯ อย่างดีเป็นเวลา 45 ปีมาแล้วนั้น ล้วนจะไม่เป็นผล
นายสตีเฟน ออร์ลินส์ระบุว่า ปีนี้เป็นวาระครบ 45 ปีของการประกาศ "แถลงการณ์เซี่ยงไฮ้" เมื่อปี ค.ศ. 1972 ดร.เฮนรี คิสซิงเจอร์(Henry Kissinger) อดีตผู้ช่วยประธานาธิบดีฝ่ายความมั่นคงแห่งชาติสหรัฐฯ และนายกรัฐมนตรีโจว เอินไหลของจีนได้ดำเนินการเจรจา แก้ไขปัญหาและความยากลำบากหลายๆ ประการ สุดท้ายได้บรรลุข้อตกลงดังกล่าว ซึ่งเป็นการสิ้นสุดสภาพที่เป็นปรปักษ์กันนาน 23 ปีระหว่างสหรัฐฯ กับจีน และสร้างพื้นฐานสันติภาพและความเจริญรุ่งเรืองให้กับเอเชียแปซิฟิก
ขณะที่จีนกับสหรัฐฯ ลงนาม "แถลงการณ์เซี่ยงไฮ้" สงครามเวียดนามระหว่างสหรัฐฯ กับเวียดนามยังคงดำเนินอย่างดุเดือด แต่หลังจากนั้น ภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิกที่เคยเกิดสงครามขนาดใหญ่แล้ว เนื้อหาสำคัญของ"แถลงการณ์เซี่ยงไฮ้" ได้แสดงความเห็นของสหรัฐฯ ว่า ชาวจีนที่อาศัยอยู่สองฝั่งชองแคบไต้หวันล้วนเห็นว่ามีแต่จีนเดียว ไต้หวันเป็นส่วนหนึ่งของจีนเดียว รัฐบาลสหรัฐฯ ไม่มีความเห็นที่ต่างกันต่อจุดยืนนี้
นายสตีเฟน ออร์ลินส์กล่าวว่า ความชัยชนะทางการทูตดังกล่าวเป็นผลสำเร็จอันยิ่งใหญที่สหรัฐฯ ประสบในศตวรรษที่แล้ว เพราะว่า "แถลงการณ์เซี่ยงไฮ้" สร้างบรรยากาศสันติภาพแก่ช่องแคบไต้หวัน และทำให้ไต้หวันพัฒนาจากระบอบเผด็จการมาเป็นระบอบประชาธิปไตยที่คึกคัก และทำให้ความสัมพันธ์ด้านสังคม เศรษศฐกิจและวัฒนธรรมระหว่างสองฝั่งช่องแคบไต้หวันได้รับการพัฒนาอย่างมาก นำผลประโยชน์ที่แท้จริงให้กับจีนกับไต้หวัน ขณะที่ผลประโยชน์ของสหรัฐฯเองก็ไม่มีความสูญเสียใดๆ
หลังการประกาศ "แถลงการณ์เซี่ยงไฮ้" 4 เดือน นายสตีเฟน ออร์ลินส์ย้ายไปอยู่ไต้หวัน และเรียนภาษาจีนในมหาวิทยาลัยครูไต้หวัน เวลานั้น ไต้หวันเป็นระบอบอำนาจเผด็จการที่อยู่ภายใต้การปกครองของเจียง ไคเช๊ค การประกาศคำพูดประชาธิปไตยหรือเข้าร่วมพรรคอิสระ ล้วนมีโอกาสที่จะถูกจับและเข้าคุก แต่หลังการประกาศ "แถลงการณ์เซี่ยงไฮ้" บรรยากาศที่มั่นคงทำให้บริษัทของไต้หวันสามารถขยายกิจการในทั่วโลก
25 ปีให้หลัง นายสตีเฟน ออร์ลินส์เดินทางมาไต้หวันอีกครั้งในฐานะนักลงทุน ทางการไต้หวันแสดงความยินดีที่มาลงทุนกิจการใหม่เช่นเคเบิลทีวีและอินเตอร์เน็ต ทั้งนี้ เนื่องจาก "แถลงการณ์เซี่ยงไฮ้" ได้สร้างบรรยากาศที่มั่นคงให้แก่ความสัมพันธ์ระหว่างสองฝั่งช่องแคบไต้หวัน ดังนั้น นายสตีเฟน ออร์ลินส์และเพื่อนๆ นักลงทุนชาวอเมริกัน คนอื่น มีความมั่นใจลงทุน 200 ล้านเหรียญสหรัฐฯ ในการพัฒนาสิ่งอำนวยความสะดวกขั้นพื้นฐานของไต้หวัน แม้ว่าต้องรอหลายปีกว่าจะคืนทุน
นายสตีเฟน ออร์ลินส์กล่าวว่า ถ้ากรอบและบรรยากาศที่สร้างขึ้นบนพื้นฐาน "แถลงการณ์เซี่ยงไฮ้" ถูกทำลาย จะส่งผลกระทบต่อความมั่นใจของนักลงทุนจำนวนมากมายที่ไปลงทุนในไต้หวัน และทำลายผลประโยชน์ของชาวไต้หวันอย่างร้ายแรง กระทั่งส่งผลกระทบต่อการลงทุนกว่าหมื่นล้านเหรียญของสหรัฐฯ ที่มีในไต้หวันอย่างหนัก
(In/Lin)
