สิ่งประดิษฐ์ 4 อย่างที่ยิ่งใหญ่ในสมัยโบราณของจีน

เมื่อพูดถึงสิ่งประดิษฐ์สำคัญของจีน ชาวจีนมักนึกถึงสิ่งประดิษฐ์ที่ยิ่งใหญ่ในสมัยโบราณของจีน ได้แก่ กระดาษ คือต้นศตวรรษที่ 2 ในยุคฮั่นตะวันออกหรือตงฮั่น มีนักประดิษฐ์ชื่อช่ายหลุนใช้เปลือกไม้ และผ้าทำกระดาษขึ้น หลังจากนั้น ก็ได้รับความนิยมโดยทั่วไปในจีน และแพร่หลายไปถึงเกาหลีเหนือ ญี่ปุ่น และยุโรป ตลอดจนทั่วโลก

สิ่งที่ 2 คือ การพิมพ์ หรือ เครื่องพิมพ์ ศตวรรษที่ 11 ในราชวงศ์ซ่งเหนือ หรือเป่ยซ่ง ปี้เชิง ใช้วิธีแกะสลักแต่ละตัวอักษรลงบนผืนผ้าสี่เหลี่ยมที่ทำมาจากดินเหนียวแล้วนำไปเผาไฟ จึงได้ตัวอักษรออกเป็นตัวๆ เมื่อต้องการจะพิมพ์ก็นำตัวอักษรมาเรียงลงบนแผ่นเหล็ก ทาหมึกลงไปก็พิมพ์ได้แล้ว หลังจากพิมพ์เสร็จก็ยังเอาตัวอักษรพวกนี้ไปใช้ใหม่ได้อีก วิธีการพิมพ์ของปี้เชิงนี้เป็นต้นแบบของการพิมพ์ที่ใช้ตัวตะกั่วในยุคหลัง ต่อมาแพร่หลายไปที่เกาหลีเหนือ ญี่ปุ่น เวียดนาม และยุโรป

สิ่งประดิษฐ์ยิ่งใหญ่ที่ 3 คือ เข็มทิศ เมื่อ 2000 กว่าปีก่อนผู้ใช้แรงงานคนหนึ่งค้นพบหินแม่เหล็ก เมื่อเอาหินแม่เหล็กนี้แขวนขึ้น หัวของมันด้านหนึ่งจะชี้ไปยังทิศใต้เสมอ

เข็มทิศในยุคแรกมีรูปร่างเหมือนช้อน ต่อมากลายเป็นรูปเข็มทิศที่เราเห็นในปัจจุบัน สมัยซ่งเหนือหรือเป่ยซ่ง เข็มทิศแพร่หลายไปยังอาหรับ และยุโรป

เข็มทิศเป็นสิ่งกระตุ้นการพัฒนาการเดินเรือทางทะเล ขณะเดียวกันก็ส่งเสริมการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมของประเทศต่างๆ ทั่วโลกด้วย

ส่วนสิ่งประดิษฐ์ที่ 4 คือดินปืน ประสบการณ์การหลอมยาที่ทำให้อายุยืนทำให้ชาวจีนมีความรู้ด้านเคมีมากขึ้นเรื่อยๆ จนผลิตดินปืนดำจากดินประสิว กำมะถัน ถ่านไม้ในสัดส่วนที่เหมาะสม วิธีการผลิตดินปืนของสมัยราชวงศ์ซ่งใต้หรือหนานซ่ง ได้เผยแพร่ไปยังอาหรับ และยุโรป ส่งเสริมการพัฒนาด้านอุตสาหกรรมทางการทหาร และเศรษฐกิจโลก

แต่สิ่งประดิษฐ์ของจีนที่เราจะเล่าถึงในรายการวันนี้ ยังมีอีกมากมาย ซึ่งอาจเป็นสิ่งที่รู้จักกันทั่วโลก แต่ไม่ค่อยมีคนทราบว่าต้นกำเนิดอยู่ในจีนเช่นกัน ปี 1986 นายโรเบิร์ต เทมเปล(Robert Temple) นักจีนศึกษาชาวอังกฤษได้เขียนหนังสือเรื่อง "จีน-ดินแดนแห่งการคิดค้นและประดิษฐ์" ได้แนะนำ "ความเป็นที่ 1 ของโลก" ของจีนจำนวนมาก อันดับแรกคือ

กลอง เล่ากันว่า เมื่อ 3,500 ปีก่อนคริสต์ศักราช ชาวจีนโบราณก็ประดิษฐ์กลองขึ้นมาแล้ว จนถึงศตวรรษที่ 2 ก่อนคริสต์ศักราช ชาวจีนได้ประดิษฐ์กลองที่สามารถตั้งเสียงได้(timpani) ขึ้นมา

เชือก เมื่อ 3,500 ปีก่อนคริสต์ศักราช ชาวจีนก็รู้วิธีทำเชือกป่าน ถึงศตวรรษที่ 1 ในพื้นที่ส่วนใหญ่ทั่วโลกก็นิยมใช้เส้นใยปอทำเชือกแล้ว

จนถึงประมาณ 2,500 ปีก่อนคริสต์ศักราช ชาวจีนเริ่มเลี้ยงปลาเพื่อบริโภค ซึ่งชาวจีนในสมัยนั้นรู้จักวิธีการเพระไข่ปลาแล้วเลี้ยงให้โตขึ้นจนถึงขนาดที่รับประทานได้

เมื่อศตวรรษที่ 14 ก่อนคริสต์ศักราช ชาวจีนได้ประดิษฐ์ระบบการนับเลขฐานสิบ ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ส่วนชาวยุโรปเริ่มใช้ระบบนี้ตั้งแต่ประมาณปี ค.ศ. 976 และไนศตวรรษที่ 13 ก่อนคริสต์ศักราช ชาวจีนได้ประดิษฐ์และใช้สีน้ำมัน ซึ่งมีนักวิทยาศาสตร์กล่าวว่า สีน้ำมันนี้อาจเป็นพลาสติกที่ใช้ในอุตสาหกรรมเก่าแก่ที่สุดของมนุษย์

ว่าวประดิษฐ์ขึ้นโดยคนจีน

สิ่งประดิษฐ์ที่จะเล่าต่อไป เป็นของใช้ที่ขาดเสียไม่ได้ในชีวิตประจำวันของเรา โดยเฉพาะสำหรับผู้หญิง นั่นก็คือ กระจกเงา เมื่อศตวรรษที่ 12 ก่อนคริสต์ศักราช ชาวจีนได้ประดิษฐ์กระจกเงาทองเหลืองขึ้น

ถึง 1,100 ปีก่อนคริสต์ศักราช ชาวจีนเริ่มใช้ร่มกันแดดและกันฝน และยังกำหนดการใช้ร่มระดับต่างๆ มาแสดงสถานภาพในสังคมด้วย แต่จนถึงศตวรรษที่ 12 หลังคริสต์ศักราช เพิ่งมีศัพท์คำว่า "ร่ม" ปรากฎขึ้นในภาษาอังกฤษ และเป็นเพียงร่มกันแดดเท่านั้น เมื่อปี ค.ศ. 1733 ชาวปารีสใช้ผ้าน้ำมันมาทำร่ม ถึงมีร่มกันฝนใช้ในยุโรป

เมื่อ 1,000 ปีก่อนคริสต์ศักราช ชาวจีนเริ่มมีประเพณีเล่นว่าว เล่ากันว่า ประมาณ 400 ปีก่อนคริสต์ศักราช หลู่ปาน ซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญในงานไม้ประดิษฐ์ที่มีฝีมือประณีตอย่างยิ่ง และเป็นช่างที่มีชื่อเสียงมากของจีน ทำว่าวตัวหนึ่งที่สามารถลอยบนท้องฟ้า 3 วันไม่ตก ต่อมาเมื่อทศวรรษ 1960 ชาวเนเธอร์แลนด์นำว่าวของจีนไปยังยุโรป ซึ่งทำให้ชาวยุโรปเกิดแนวคิดประดิษฐ์เครื่องบินในเวลาต่อมา

ลูกคิด

สิ่งประดิษฐ์ที่น่าสนใจอีกอย่างหนึ่งคือ หุ่นยนต์โบราณ ตั้งแต่ 770 -256 ปีก่อนคริสต์ศักราช ชาวจีนก็ผลิตหุ่นยนต์ขึ้นมาแล้ว ซึ่งไม่เพียงแต่มีฝีมือประณีต หากยังมีรูปแบบหลากหลาย เช่นหุ่นยนต์เต้นรำ ร้องเพลง เล่นเครื่องดนตรีและหุ่นยนต์จับปลา ปัจจุบัน เมื่อพูดถึงหุ่นยนต์ เรามักนึกถึงญี่ปุ่นหรือยุโรป คงไม่ค่อยมีคนทราบว่า ผู้ที่ประดิษฐ์หุ่นยนต์ขึ้นครั้งแรกคือชาวจีนนั่นเอง แต่ถ้าถามว่าใครประดิษฐ์ลูกคิด ทุกคนคงสามารถรีบตอบได้ว่า ชาวจีน เพราะเมื่อ 550 ปีก่อนคริสต์ศักราช ชาวจีนก็คิดประดิษฐ์ลูกคิดขึ้นมา แล้วเผยแพร่ไปยังทั่วโลก จนถึงศตวรรษที่ 20 ยังมีประชาชนในอดีตโซเวียตและเขตตะวันออกไกลใช้ลูกคิดอยู่

เครื่องเซรามิค

เครื่องเซรามิคประดิษฐ์โดยชาวจีนเช่นกัน เมื่อศตวรรษที่ 1 ชาวจีนในสมัยซีจิ้นหรือจิ้นตะวันตกเอาดิน ผลึกและหินฟันม้ามาผสมกันแล้วนำไปเผาเป็นภาชนะ แต่ประเทศตะวันตกมีเครื่องเซรามิคเมื่อศตวรรษที่ 18 นี่เอง

เมื่อปีค.ศ. 121 ชาวจีนได้ประดิษฐ์เครื่องปั่นด้ายขึ้น แต่ชาวตะวันตกเริ่มใช้เครื่องปั่นด้ายเมื่อปีค.ศ. 1280 ช้ากว่าชาวจีน 1,100 กว่าปี

ในศตวรรษที่ 3 ชาวจีนประดิษฐ์โกลนขึ้น แต่ชาวตะวันตกทำโกลนขึ้นช้ากว่าชาวจีนประมาณ 200 ปี

ผู้ประดิษฐ์ไม้ขีดก็เป็นคนจีนเช่นกัน โดยสนมในวังของราชวงศ์เป่ยฉี หรือฉีเหนือเมื่อปีค.ศ. 577 ซึ่งทำด้วยกำมะถัน

นอกจากสิ่งประดิษฐ์ที่เล่ากันมาข้างต้นแล้ว ชาวจีนโบราณยังได้มีการประดิษฐ์อีกมากมาย เช่นสะพานชัก วิธีการหล่อเหล็ก เครื่องวัดแผ่นดินไหว ร่มชูชีพ น้ำหมึก และสายพานลำเลียง ซึ่งล้วนส่งผลกระทบสำคัญต่อการพัฒนาของมนุษยชาติ